Engomi – Δήμος Έγκωμης

Cyprus

Η ιστορία της Έγκωμης είναι άμεσα συνδεδεμένη με τα δύο μοναστήρια που βρίσκον­ται στην περιοχή της: το παλαιό μοναστήρι της Παναγίας Μακεδονίτισσας, που πλέον λειτουργεί μόνο ως ναός, και τον Ιερό Ναό του Αγίου Προκο­πίου, γνωστό ως Μετόχι της Ιεράς Μονής Κύκκου. Και τα δύο μοναστήρια κατείχαν μεγάλες εκτάσεις γης του χωριού. Στα κτήματά τους απασχολούνταν μόνιμα αρκετοί κάτοικοι του χωριού ως καλλιεργητές γης, βοσκοί και εργάτες.

Το παλαιό μοναστήρι της Παναγίας Μακεδονίτισσας βρίσκεται περί τα 6 χλμ. δυτικά της Λευκωσίας, εντός των ορίων του Δήμου Έγκωμης και από την επωνυμία του έχει ονομαστεί Μακεδονίτισσα και ολόκληρη η γύρω περιοχή που έχει κατοικηθεί κατά τα τελευταία χρόνια. Η ονομασία Μακεδονίτισσα αποτελεί επώνυμο της Παναγίας, το οποίο είναι ανάλογο προς άλλα επώνυμα της Παναγίας στο νησί. Για την προέλευση του επώνυμου αυτού υπάρχουν διάφορες εκδοχές. Η επικρατέ­στερη απ’ αυτές είναι ότι τούτο προήλθε από το φυτό μακεδονήσιον (ματζινοήσιν), το γνωστό μαϊντανό. Στην Κύπρο υπάρχουν αρκετές περιπτώσεις επωνυμιών της Παναγίας προερχομένων από φυτά.

Πότε και από ποιους ιδρύθηκε το μοναστήρι είναι άγνωστο. Οι αρχαιότερες περί αυτού αναφορές είναι της περιόδου της τουρκοκρατίας, αλλά εκφράζεται η βεβαιότητα ότι τούτο υπήρχε ήδη πριν από την κατάκτηση της Κύπρου από τους Τούρκους το 1570 – 71, πιθανό από την περίοδο της βενετοκρατίας. Σημαντική αναφορά για το μοναστήρι γίνεται σε έγγραφο του αρχιεπισκόπου Κύπρου Γερμανού, ημερομηνίας 15 Οκτωβρίου του 1705. Τούτο αποτελεί πράξη αγοραπωλη­σίας κατά την οποία ο Αρχιεπίσκοπος Γερμανός πώλησε υποστατικά, δεξαμενή και πηγή νερού και κτήματα στον τότε ηγούμενο της Μακεδονίτισσας παπά-Γεράσιμο έναντι του ποσού των 80 γροσιών.

Με το ίδιο έγγραφο καθορίζονταν και οι σχέσεις του μοναστηριού της Μακεδονίτισσας με το γειτονικό μοναστήρι του Αρχαγγέλου σχετικά με τη χρησιμοποίηση του νερού. Το 1798 έγινε εκτεταμένη ανακαίνιση του μοναστηριού από τον αρχιεπί­σκοπο Χρύσανθο. Το μοναστήρι φαίνεται ότι είχε πληγεί σοβαρά από τα γεγονότα του 1821 και τους διωγμούς εκ μέρους των Τούρκων, γιατί στη συνέχεια αντιμετώπισε πρόβλημα επιβίωσης και δημιούργησε πολλά χρέη. Το 1857 έγινε σημαντική προσπά­θεια για την αξιοποίηση της περιουσίας του μοναστηριού. Επισκευάσθηκαν τα κτίρια και το υδραγωγείο της μονής και καταβλήθηκε προσπάθεια για δημιουργία αμπελώνων, ελαιώνων, συκαμινεώνων κ.ά.
Το μοναστήρι διατηρήθηκε μέχρι τα τέλη του 19ου αι. Τούτο επιβεβαιώνεται από μια αναφορά στον Κτηματολογικό Κώδικα της Αρχιεπισκοπής σχετική με καθορισμό διαφιλονικουμένων ορίων κτημάτων μεταξύ του μοναστηριού της Μακεδονίτισσας και του μοναστηριού του Αγίου Προκοπίου (Μετοχίου του Κύκκου). Αργότερα το μοναστήρι διαλύθηκε και περιήλθε στην κατοχή της Αρχιεπισκοπής, η οποία στη συνέχεια ενοικίαζε την περιουσία του σε ιδιώτες.

Το μοναστήρι διέθετε πάντοτε δεξαμενή και πηγή άφθονου νερού. Για το λόγο αυτό μέχρι το 1950 κατά την εορτή του Αγίου Πνεύματος (ημέρα του Κατακλυσμού) διοργανώνετο εκεί πανηγύρι στο οποίο συμμετείχαν οι κάτοικοι της Έγκωμης και των γύρω χωριών.

Στο χώρο του παλαιού μοναστηριού σήμερα λειτουργεί ο Ιερός Ναός Παναγίας Μακεδονίτισσας.
Η Παναγία Μακεδονίτισσας γιορτάζει στις 8 Σεπτεμβρίου (Γέννηση της Θεοτόκου).
Τηλέφωνο επικοινωνίας:
πατή Δαμιανός: 99737305

Ιστοσελίδα: http://www.makedonitissa.com

Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε την ιστοσελίδα της Εκκλησίας της Κύπρου.

Εκτός από το μετόχιο του Κύκκου και το μοναστήρι της Παναγίας Μακεδονίτισσας που αναφέραμε πιο πάνω, στην Έγκωμη λειτουργούν άλλες 3 εκκλησίες. Ο νέος ιερός ναός του Αγίου Νικολάου, ο ιερός ναός των Αγίων Πάντων και ο παλαιός ιερός ναός του Αγίου Νικολάου (λειτουργεί καθημερινές). Ο ιερός ναός του Αγίου Παντελεήμονα Μακεδονίτισσας-Αρχαγγέλου, παρόλο που έχει πολλούς Εγκωμίτες ενορίτες, εμπίπτει στα δημοτικά όρια της Λακατάμειας.  

Ο ιερός ναός του Αγίου Νικολάου κτίστηκε το 1985. Μέσα στο ναό υπάρχει μικρό παρεκκλήσι του Αγίου Στυλιανού. Δίπλα από το ναό βρίσκεται το Ενοριακό Πνευματικό Κέντρο όπου γίνονται εκδηλώσεις και κατηχητικές συγκεντρώσεις. Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες λειτουργεί κατασκήνωση του ιερού ναού Αγίου Νικολάου Έγκωμης στο χωριό Φιλάνι.Ο Άγιος Νικόλαος γιορτάζει στις 6 Δεκεμβρίου.

Η Εκκλησία των Αγίων Πάντων είναι μια από τις δύο ενορίες του Δήμου Έγκωμης. Βρίσκεται κοντά στην περιοχή Τύμβου(στρατιωτικό κοιμητήριο). Ως Ναός κτίσθηκε γύρω στο 1970, ως ενοριακός Ναός λειτούργησε το 1978 μετά τη Βάρβαρη τούρκικη εισβολή. Ιστορικά να αναφέρουμε ότι ο Ναός ανοικοδομήθηκε επί Αρχιεπισκόπου Κύπρου Μακαρίου Γ΄ για να εξηπηρετεί τις ανάγκες του Γηροκομείου της Ιεράς Αρχιεπισκοπής (Μέλαθρο).
Ο Ναός μυρώθηκε από το Μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Κύπρου κυρό Χρυσόστομο Α΄ στις 21 Μαΐου 1978, καρποφορούντος του Μιχάλη Χριστοφίδη και πολλών πιστών Χριστιανών.
Με τη χάρη και την ευλογία Πάντων των Αγίων λειτουργεί εδώ και τριάντα χρόνια περίπου. Έχει να επιδείξει ένα μεγάλο Λειτουργικό, Κατηχητικό, Ιεραποστολικό, Φιλανθρωπικό έργο.
Πρώτος Εφημέριος του Ναού χρημάτισε ο αείμνηστός Πρωτοπρεσβύτερος Ελευθέριος Χριστόφορου εκ Αμμοχώστου μετέπειτα Προϊστάμενος του Αγίου Γεωργίου στον Άγιο Δομέτιο. Ο Οικονόμος Ηλίας Ηλιάδης εκ Γερακίων και τώρα στη Μονή της Θεοτόκου στα Καμπιά. Μετέπειτα ιερείς του ναού: Οικονόμος Νεόφυτος Χριστόφορου (1978) εκ Σκυλλούρας, πρωτοπρεσβύτερος Κωνσταντίνος Βασιλείου εκ Κλήρου, διάκονος Ξάνθος Ονησιφόρου.Η εορτή των Αγίων Πάντων είναι κινητή και καθορίζεται βάσει της εορτής της Αναστάσεως (56 ημέρες μετά).

ΤΥΜΒΟΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΤΙΣΣΑΣ


Ο Τύμβος της Μακεδονίτισσας δημιουργήθηκε στην Έγκωμη στην περιοχή Μακεδονίτισσας, προς τιμή των Ελλαδιτών και Κυπρίων Ελλήνων που έπεσαν κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής του 1974. Ο Τύμβος είναι γνωστός και ως Στρατιωτικό Κοιμητήριο Μακεδονίτισσας. Στον ιερό αυτό χώρο βρίσκον­ται θαμμένα πολλά παλληκάρια της Ελλάδας, αλλά και της Κύπρου που πιστά στο κάλεσμα της πατρίδας έπεσαν στην εισβολή του 1974. Στον Τύμβο βρίσκονται συγκεντρω­μένα και άλλα μνήματα Ελλήνων αξιωματικών και οπλιτών, που έπεσαν σε προηγούμενους αγώνες της Κύπρου για ελευθερία.

Contact

email
info@engomi.org
address
Ερεχθείου 3, 2413 Έγκωμη, Λευκωσία
phone
+357 22453800